Warunki redoks i zmiany aktywności mikrobialnej podczas wielkiego wymierania na granicy ordowik – sylur

Wymieranie na granicy ordowiku i syluru należy do tak zwanej “wielkiej piątki” fanerozoicznych wielkich wymierań i jest, wraz z wymieraniem permskim i kredowym, globalnie stwierdzonym zdarzeniem kryzysowym. Niedawno opublikowana praca mgr Justyny Smolarek (doktorantki na WNoZ UŚ), prof. Leszka Marynowskiego i współautorów prezentuje pionierskie studium z zastosowaniem kompleksowych metod badawczych w celu scharakteryzowania warunków utleniająco – redukcyjnych podczas depozycji późno-ordowickich i wczesno-sylurskich skał głębokiego szelfu z Gór Świętokrzyskich, oraz skał płytkiego morza epikontynentalnego z obniżenia bałtyckiego.

W pracy tej udowodniono występowanie warunków euksynicznych w kolumnie wody, potencjalnej przyczyny masowego wymierania na granicy O/S. Badania biomarkerów pozwoliły na pierwsze szczegółowe prześledzenie zmian aktywności morskich mikroorganizmów związanych z etapami glacjacji i deglacjacji na kontynencie Gondwana. Pojawienie się wzmożonej aktywności cyjanobakterii tuż po wymieraniu górno-ordowickim, wiąże wielkie wymieranie ordowik/sylur z innymi kryzysami biotycznymi w historii fanerozoiku, gdzie również obserwowana jest taka aktywność.

Najdobitniejszym dowodem na istnienie euksynii (brak tlenu i obecność H2S) w fotycznej strefie kolumny wody jest identyfikacja biomarkerów pochodzących z zielonych bakterii siarkowych, takich jak isorenieratan, maleimidy czy arylowe izoprenoidy. W przypadku większości badanych skał osadowych zanotowano obeność arylowych izoprenoidów z największą koncentracją na granicy ordowik/sylur. Utwory katu i rhuddanu badanych profili wykazały wzbogacenie w Me,i-Bu maleimidy, potwierdzające obecność euksynii w fotycznej strefie kolumny wody. Tuż przed granicą O/S zanotowano liczne piryty framboidalne o niskich średnicach. Tym samym, dobrze udokumentowana euksynia łączy późno-ordowickie masowe wymieranie z innymi fanerozoicznymi masowymi wymieraniami (późno-dewońskie, późno-permskie, późno-triasowe), które również były wiązane z oceanicznymi zdarzeniami beztlenowymi i euksynią w strefie fotycznej. Opublikowany w Global and Planetary Change artykuł, stanowi część rozprawy doktorskiej mgr Justyny Smolarek.

http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0921818116302545

Meteoryty kopalne – meteoryt z Lechówki

Meteoryty kopalne są bardzo rzadkimi obiektami znajdowanymi w różnych osadach. Obecnie znanych jest tylko kilkanaście meteorytów kopalnych. Do tego grona dołączył meteoryt z Lechówki, który został znaleziony i opisany przez pracowników Katedry Geochemii Mineralogii i Petrografii naszego Wydziału (dr Krzysztofa Szopa, mgr Tomasz Brachaniec, prof. Łukasz Karwowski oraz dr Tomasz Krzykawski).

Znalezisko jest interesujące nie tylko ze względu na rzadkość występowania, lecz na umiejscowienie go w osadach z granicy kredy i paleogenu. W tych samych utworach, zespół pod kierownictwem prof. G. Rackiego stwierdził anomalię irydową, która jest wynikiem zaistnienia zdarzenia Chicxulub.

Więcej na temat odkrycia można dowiedzieć się w artykule o tytule „Remnants of altered meteorite in the Cretaceous-Paleogene clay boundary in Poland” opublikowanym na łamach czasopisma Meteoritics and Planetary Science – http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/maps.12815/full

The 2017 EMU (European Mineralogical Union) school

The 2017 EMU (European Mineralogical Union) school on „Mineral fibres: crystal chemistry, chemical-physical properties, biological interaction and toxicity” will be held in Modena (Italy) on June 19-23, 2017. The related EMU Notes Volume will be also released during the school.

The school addresses advanced graduate and PhD students as well as young and experienced researchers with an interest in mineral fibres.
The school will cover all the multidisciplinary aspects related to the
study of natural fibres and is thus aimed at students with a background in
Biology, Chemistry, Geology, Material Science, Medicine, Physics who strive
for working in the field of mineral fibre and asbestos and want to acquire
both a strong background in this specific area of environmental protection
and a multidisciplinary open vision of the asbestos related problems.

For detailed information and REGISTRATION (ON-LINE) go to the web site:

emu2017.unimore.it

Travel grants will be issued by EMU and IUCr for young scientists
participating at the school (see the web site for the details).

ZEBRANIE NAUKOWE WYDZIAŁU NAUK O ZIEMI

Dnia 31.01.2017 r. o godz. 10.00 w sali 123 (Romera) odbędzie się zebranie naukowe, na które zapraszamy Członków Społeczności Akademickiej Wydziału. W programie zebrania jest wystąpienie:

dr Iwony Jelonek „Metody petrograficzne jako innowacyjny wskaźnik wiedzy w ocenie prognozowania jakości paliw stałych oraz materii organicznej”

Zapraszamy!
Organizatorzy : dr hab. Franciszek Kłosowski , dr hab. inż. prof. UŚ Jacek Różkowski

TORFOWISKA SYBERII ODKRYWAJĄ CIEMNĄ STRONĘ ROZWOJU TECHNIKI

Jak dowiedzieć się, od jakiego momentu w historii rozwoju naszej cywilizacji osiągnęliśmy sytuację, w której powietrze jest zanieczyszczone nie tylko w miastach i ośrodkach przemysłowych, ale również w najdalszych zakątkach Ziemi; innymi słowy osiągnęło zasięg globalny?

Na to pytanie znalazł odpowiedź interdyscyplinarny zespół badawczy,w skład którego weszła dr Beata Smieja-Król z Katedry Geochemii, Mineralogii i Petrografii orazspecjaliści z Uniwersytetu A. Mickiewicza w Poznaniu (B. Fiałkiewicz-Kozieł, M. Lamentowicz, K. Marcisz, K. Kaliszan i P. Kołaczek), Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (M. Słowiński) oraz badacze z Francji (D. Gilbert i F. Laggoun-Defarge), Szwajcarii (V. Jassey i A. Buttler) i Rosji (M. Frontasyeva i E. Lapshina).Naukowcy przebadali pod kątem zanieczyszczeń około metrowej długości rdzeń torfu, który, jak ustalono na podstawie datowań radiowęglowych, przyrastał przez ponad 800 lat. Rdzeń został pobrany z torfowiska wysokiego w Zachodniej Syberii, czyli miejsca odległego o ponad 1 000 km od jakichkolwiek źródeł zanieczyszczeń.

Dr Beata Smieja-Król, korzystając ze skaningowego mikroskopu elektronowego, odkryła w górnej części rdzenia mikrometrycznej wielkości glinokrzemianowe cząstki pyłuo kształcie kulistym. Są one charakterystyczne dla pyłów emitowanych przez elektrownie węglowe. W zachodniosyberyjskim torfowisku cząstki te pojawiają się w 1958 i od tego momentu stanowią niewielki, ale jednak nieodłączny składnik pyłów deponowanych na powierzchnię torfowiska.Odkrycie kulistych glinokrzemianów potwierdza wpływ człowieka na skład pyłów atmosferycznych w odległych rejonach.Takie cząstki są opisywane w wielu miejscach na świecie, również w torfowiskach WojewództwaŚląskiego, gdzie przeważają one nad cząstkami pyłu naturalnego. Dlatego kuliste formy szkliwa glinokrzemianowego zostały zaproponowane na łamach prestiżowego czasopisma ScientificReports jako marker nowo proponowanej epoki geologicznej – antropocenu.

Badając profil torfu z Zachodniej Syberii naukowcy dokonali jeszcze jednej ciekawej obserwacji. Wykazali, że największa depozycja pyłu w przeciągu ostatnich 800 lat miała miejsce na początku lat 60. ubiegłego wieku i była skutkiem przeprowadzenia próbnych wybuchów jądrowych przez ówczesny Związek Radziecki.Analizowany pył z tego okresu był wzbogacony w uran i pierwiastki ziem rzadkich.

(źródło www.wnoz.us.edu.pl )

Pani dr Iwona Jelonek została wybrana do Rady THE SOCIETY FOR ORGANIC PETROLOGY (TSOP) na lata 2016-2018

Pani dr Iwona Jelonek została wybrana do Rady THE SOCIETY FOR ORGANIC PETROLOGY (TSOP) na lata 2016-2018. Obejmując powyższą funkcję jednocześnie będzie reprezentować Europę w zakresie badań przemysłowych w zakresie petrologii organicznej http://www.tsop.org/council.html Dla przypomnienia Pani dr hab. Magdalena Misz-Kennan w latach 2012-2014 również zasiadała w Radzie TSOP, a obecnie jest Członkiem Rady International Committee for Coal and Organic Petrology (ICCP), ponadto Pani dr hab. Magdalena Misz-Kennan na lata 2015-2019 objęła funkcję przewodniczącej Komisji III (ICCP) zajmującej się zastosowaniem przemysłowym petrologii węgla i petrologii organicznej.

TSOP jest organizacją non-profit dla naukowców i inżynierów http://www.tsop.org/about.html zajmujących się petrologią węgla, petrologią kerogenu, geochemią organiczną i dyscyplin pokrewnych. Zrzesza członków w 30 krajach. TSOP zostało założone w Houston, USA w 1984 roku w celu konsolidacji i wspierania działań organizacyjnych związanych z petrologią organiczną. Cele Stowarzyszenia, wymienione w jej statucie to:
1) wspieranie badań w petrologii organicznej wśród członków oraz wśród pokrewnych dyscyplin naukowych
2) zapewnienie możliwości kształcenia w ekologicznej petrologii;
3) praca nad akceptowalnymi klasyfikacjami wszystkich typów rozproszonej materii organicznej występującej w skałach osadowych;
4) promowanie state-of-the-art technologii w petrologii organicznej;
5) w celu zwiększenia interakcji zawodowych i naukowych wśród wszystkich naukowców i inżynierów;
6) inspirowanie najwyższych standardów etyki zawodowej swoich członków.
Aby osiągnąć te cele, TSOP sponsoruje coroczne spotkania, wycieczki i krótkie kursy, publikuje kwartalny biuletyn, raporty badawcze i inne prace naukowe, organizuje i wspiera wspólne projekty badawcze.